Hak cipta
118 bahasa
Peralatan
Daripada Wikipedia,
ensiklopedia bebas.
Untuk persoalan atau panduan tentang hak cipta penggunaan Wikipedia, sila lihat
.
Lambang hak cipta.
Hak cipta
(
:
حق چيڤتا
) ialah satu set
yang
mengawal penggunaan sesuatu pernyataan
atau
. Dalam kebanyakan kes,
hak-hak ini adalah untuk tempoh yang terhad. Simbol untuk hak cipta ialah
©
, dan
di sesetengah bidang kuasa, simbol itu boleh digantikan dengan
(c)
.
Hak cipta boleh wujud dalam berbagai-bagai karya kreatif, intelektual, atau
berseni. Ini termasuk
,
,
,
,
,
(
,
, dll.),
,
,
,
,
,
,
serta
dan
, dan di sesetengah
, juga
. Hak cipta ialah sejenis
;
dan seni reka
perindustrian boleh merupakan jenis-jenis harta intelektual yang berasingan atau
bertindih dalam sesetengan bidang kuasa.
Undang-undang hak cipta hanya melindungi bentuk atau cara yang mana idea-idea atau
maklumat-maklumat ditunjukkan, iaitu "bentuk pernyataan fizikal". Hak cipta tidak direka bentuk untuk
tujuan
melindungi idea, konsep, fakta, gaya, atau teknik yang wujud atau digambarkan dalam karya hak cipta. Undang-undang hak
cipta memberi ruang untuk
dan karangan pentafsiran terhadap karya-karya yang mungkin mempunyai hak
cipta pada dirinya. Sila lihat
.
Misalnya, hak cipta yang wujud dalam
melarang pihak-pihak yang tidak diberi kuasa untuk
mengedarkan salinan-salinan kartun atau mencipta karya-
yang meniru
,
tetapi tidak melarang penciptaan karya-karya kesenian mengenai tikus antropomorfik secara amnya, asalkan karya-karya
ini cukup berbeza supaya tidak meniru versi yang asli. Undang-undang yang lain mungkin mengenakan sekatan untuk
penghasilan semula atau penggunaannya jika hak cipta tidak berbuat demikian, umpamanya
dan
.
Sejarah hak cipta
[
]
Rencana utama:
Pengarang,
, dan pemilik karya dari zaman ke zaman telah mencuba untuk mengarahkan dan mengawalkan cara
bagaimana karya mereka boleh digunakan selepas disebarkan kepada orang-orang lain.
, penaung
, membenarkan gubahan-gubahan yang dicipta untuknya dipersembahkan secara bebas, sedangkan penaung
, George I (raja Hanover pertama) menjaga
(
Water Music
) dengan ketat.
Dua perkembangan utama pada
dan
kelihatan menimbulkan perkembangan hak cipta moden. Pertama,
pengembangan
di bandaraya-bandaraya
yang utama, dan kemunculan universiti-
sekular membantu untuk menghasilkan sebuah kelas
yang ber
dan yang berminat akan maklumat-maklumat
terkini. Perkembangan-perkembangan ini membantu mendorong kemunculan sebuah bidang awam yang semakin dilayan oleh
penjual-penjual alat tulis yang menghasilkan salinan buku atas permintaan. Kedua, perkembangan
oleh
dan perkembangan dan penyebaran
menyebabkan penyalinan karya-karya tercetak secara besar-
besaran menjadi lebih cepat dan lebih murah berbanding dahulu. Sebelum
, proses untuk menyalin karya
hampir menelan masa yang sama serta mengenakan kos yang serupa mahal dengan mencipta karya asli dan oleh itu, biasa
dibuat oleh
biarawan.
Kelihatannya, penerbit-
dan bukannya pengarang-
merupakan orang-orang pertama yang mendesak supaya
sekatan dikenakan ke atas penyalinan karya tercetak. Berdasarkan fakta bahawa penerbit-penerbit kini biasa memperoleh
hak cipta daripada pengarang sebagai syarat untuk menerbitkan karya mereka, salah satu daripada kritikan sistem
terkini adalah bahawa
hak cipta lebih memanfaatkan penerbit berbanding pengarangnya. Menggunakan
perbandingan dengan perubahan-perubahan yang ditempa oleh percetakan, ini merupakan satu hujah yang utama untuk
menggunakan sistem-sistem fail kongsi
.
Percubaan awal yang menarik terhadap hak cipta pada zaman moden ialah sebuah pemberitahuan dalam
ha- Shirim asher li-
Shelomo
, satu pengesetan
oleh
, yang merupakan muzik pertama yang dicetak dengan teks
pada tahun
. Pemberitahuan itu mengandungi kata-
untuk sesiapa yang menyalin
kandungannya.
Akta Hak Cipta 1710
[
]
Manakala kerajaan-kerajaan dahulu memberikan hak tunggal untuk penerbit-penerbit menjual karya tercetak, konsep moden
untuk tempoh terhad berasal pada tahun
dengan
, sebuah undang-undang British. Statut pertama ini
memberikan hak tunggal kepada pengarang (iaitu penciptanya dan bukannya kepada penerbit), serta perlindungan untuk
pengguna karya tercetak bagi memastikan bahawa penerbit-penerbit tidak boleh mengawal kegunaannya selepas jualan.
Statut itu juga mengehadkan tempoh hak tunggal selama 28 tahun dan selepas itu, semua karya akan diserahkan kepada
.
Bagaimanapun, Akta 1710 mempunyai jalan keluar dari segi kawasan yang disebabkan akta itu tidak merangkumi semua
wilayah British, tetapi hanya meliputi
,
, dan
. Oleh itu, banyak cetakan semula untuk karya-karya
hak cipta British telah dikeluarkan di
serta tanah-
tanpa sebarang lesen diperlukan
daripada pemilik hak cipta. Tanpa membayar sebarang royalti, buku-buku itu dapat dijual pada harga yang lebih murah
berbanding edisi-edisi London dan adalah amat popular dengan pembeli-pembeli buku. Jualan buku-buku ini telah dianggap
oleh pemilik-pemilik hak ciptanya sebagai satu "cetak rompak" walaupun ini tidak
sebarang undang-undang di
wilayah-wilayah tersebut. Bagaimanapun, terdapat juga sebilangan penerbit yang mengadakan hubungan rasmi dengan
pemilik-pemilik hak cipta British dan membayar
.
Cetakan semula di Ireland merupakan satu sumber kebimbangan yang besar untuk penerbit-penerbit London kerana buku-buku
itu bukan sahaja menjejaskan jualan mereka di sana, tetapi juga melintasi sempadan masuk ke England, khususnya di
provinsi-provinsi England yang menjadi
semakin penting untuk penerbit-penerbit London. Perdagangan cetakan semula yang
haram juga dilakukan oleh sebilangan penerbit dan penjual buku di wilayah British, dan mereka kekadang didakwa.
Perdebatan terhadap tempoh hak cipta
[
]
Antara tahun 1710 dan 1774, terdapat banyak perdebatan undang-undang tentang tempoh hak cipta yang dimaksudkan oleh
Akta 1710.
Penerbit-penerbit Scotland pada dekad
memulakan pencetakan judul-judul karya British yang telah tamat tempoh
hak ciptanya dan tidak lagi dilindungi oleh hak cipta. Mereka menjual buku-buku mereka di Scotland dan provinsi-
provinsi Inggeris. Penerbit-penerbit Inggeris membantah perbuatan ini, berdasarkan konsep hak
dalam sistem
undang-undang Inggeris yang wujud sebelum Akta Hak Cipta. Di bawah hak common law itu, tempoh hak cipta untuk karya-
karya terbitan adalah untuk selama-lamanya.
Kes
Donaldson lawan Beckett
pada
menamatkan percanggahan pendapat tentang tempoh hak cipta. Mahkamah dalam kes
ini memutuskan bahawa
mempunyai kuasa untuk mengehadkan tempoh hak cipta dan telah pun berbuat demikian.
Keputusan ini membayangkan peralihan dalam idea-idea Inggeris terhadap hak cipta. Ahli-ahli Parlimen Inggeris yang
membuat keputusan ini pada tahun 1774 telah memutuskan bahawa kawalan buku selama-lamanya oleh penerbit-penerbit
London adalah tidak baik untuk kepentingan orang awam, khususnya kerana penerbit Inggeris biasanya mengenakan harga
buku yang tinggi. Terdapat sesetengah tanggapan bahawa ini merupakan satu persoalan
atau
.
Karya-karya dengan tempoh hak cipta selama-lamanya diperlihatkan sebagai satu sekatan terhadap sesetengah warganegara
untuk memperoleh maklumat terhadap sejarah kebudayaan tanah sendiri.
Konsep-konsep terhadap peranan pengarang dan penerbit, undang-undang hak cipta, dan tanggapan-tanggapan penyedaran am
saling bertindak pada masa ini. Pengarang-pengarang sebelum ini diperlihatkan sebagai diwahyu dan sebahagian
disebabkan oleh tanggapan ini,
merupakan cara yang sah untuk menyokong pengarang. Pengarang-pengarang yang
dibayar berbanding dinaungi dianggap sebagai penulis upahan dan di pandang rendah. Bagaimanapun, tanggapan mengenai
tersendiri semakin menjadi popular semasa dekad 1770-an (generasi selepas Donaldson lawan Beckett), dan penulis
upahan lebih dapat diterima.
Perkembangan di Amerika Utara
[
]
Di tanah-tanah jajahan Amerika Utara yang dimiliki oleh
, pencetakan semula karya-karya hak cipta
British sekali sekala tanpa kebenaran telah lama terjadi, tetapi hanya menjadi satu ciri utama dalam kehidupan
penjajahan selepas
, khususnya di 13 buah tanah jajahan Amerika Utara. Dorongan untuk peralihan ini datang daripada
para pencetak dan penjual buku Ireland dan Scotland yang telah berpindah ke tanah jajahan Amerika Utara pada
pertengahan
. Mereka telah biasa dengan pencetakan semula dan penjualan karya-karya hak cipta British, dan
meneruskan kegiatan mereka di Amerika Utara yang kemudian merupakan sebahagian besar perdagangan pencetakan dan
penjualan di wilayah ini. Antara contohnya ialah Robert Bell, seorang Scotland yang menghabiskan hampir satu dekad di
sebelum berpindah ke Amerika Utara British pada tahun
. Serupa dengan banyak pencetak dan penjual buku
jajahan, operasinya memastikan kegiatan pencetakan semula telah bertapak menjelang
pada tahun
. Pelemahan pertalian Amerika dengan Britain berbetulan dengan pertambahan kegiatan pencetakan semula
di luar kawalan hak cipta British.
Orang-orang Ireland juga mengembangkan perniagaan mereka ke Amerika Syarikat melalui penghantaran cetakan semula pada
. Kesahan Ireland untuk mencetak semula dengan bebas tamat pada tahun
ketika Parlimen Ireland bergabung
dengan Great Britain dan membawa orang-orang Ireland di bawah taklukan undang-undang hak cipta British.
Perkembangan di Eropah
[
]
Pencetakan karya Inggeris tanpa hak cipta untuk pasaran
juga berlaku di negara-negara Eropah. Kerajaan
British bergerak balas terhadap masalah ini dengan dua cara:
meminda statut-statut hak cipta sendiri pada tahun
untuk melarang
sebarang cetakan semula karya
hak cipta British masuk ke
atau tanah-tanah jajahannya; dan
memulakan proses perjanjian bersaling dengan negara-negara lain.
Perjanjian pertama dibuat dengan
pada tahun
. Amerika Syarikat mengekalkan diri di luar langkah ini selama
beberapa dekad. Ini telah dibantah oleh pengarang-pengarang seperti
dan
.
Konvensyen Berne
[
]
pada tahun
mengasaskan buat pertama kali pengakuan hak cipta di kalangan negara berdaulat,
berbanding hanya secara dwipihak. Di bawah Konvensyen Berne, hak cipta untuk
tidak perlu diisytiharkan
kerana hak cipta wujud secara automatik pada penciptaan karyanya: seorang pengarang tidak perlu "mendaftar" atau
"memohon" hak cipta dalam negara-negara yang memeterai perjanjian Konvensyen Berne. Sebaik sahaja sebuah karya
"ditetapkan", iaitu ditulis atau dirakamkan pada sesuatu media fizikal, pengarangnya berhak secara automatik untuk
semua hak cipta karyanya, termasuk sebarang karya terbitannya, kecuali dan sehingga pengarang itu menafikannya secara
eksplisit, atau sehingga tempoh hak ciptanya luput. Konvensyen Berne juga menyebabkan semua pengarang asing diberikan
hak yang sama dengan pengarang tempatan di mana-mana satu negara yang memeterai perjanjian Konvensyen itu.
United Kingdom memeterai Konvensyen Berne pada tahun
tetapi tidak menguatkuasakan sebahagian besarnya sehingga
100 tahun kemudian ketika meluluskan
Akta Hak Cipta, Seni Reka dan Paten 1988
. Amerika Syarikat tidak memeterai
Konvensyen Berne sehingga
.
Pautan luar
[
]
mempunyai media
berkaitan:
.
Wikipetik mempunyai
koleksi petikan
mengenai:
– ucapan oleh Richard
Stallman. Bahagian yang paling berkait bermula pada 30:40.
– penerangan
– memberikan berita hak cipta serta ringkasan kes-
kes makhamah
– syarikat penghantaran dokumen yang juga membekalkan
perkhidmatan kebenaran hak cipta, pencetakan semula makalah secara pukal, serta
penyelesaian e-cetak.
– laman web berita bebas yang melaporkan pengaruh-pengaruh pelaksanaan undang-undang harta intelektual
– maklumat dan nasihat asas mengenai bagaimana menggunakan undang-undang untuk
menghentikan pelanggaran hak cipta dan penciplakan
2009-04-23 di
– alat dalam talian yang
membenarkan pemilik laman web untuk menentukan jika kandungannya telah diSALIN ke laman web yang lain, serta
peratusan yang disalin. Juga membandingkan teks asal dengan laman-laman yang disenaraikan dalam GOOGLE.
– mengenai harta intelektual di China
– Pertubuhan Kebebasan Awam Antarabangsa yang mempromosikan pengimbangan undang-undang harta
intelektual
[
]
– hujah terhadap kekurangan sistem hak cipta, dengan
pemberian satu cadangan sistem ekonomi alternatif
[
]
– cadangan untuk menggantikan sistem hak cipta
– analisis untuk sejarah dasar hak cipta dan kesannya terhadap masyarakat
2018-12-16 di
– beberapa syarahan
mengenai hak cipta dan falsafah teknologi, oleh Dylan Suzanne
– oleh
, dengan pautan-pautan untuk perbincangan yang lebih
mendalam
2009-06-06 di
– laporan mengenai hak cipta
– halaman fakta yang menerangkan pemberitahuan hak cipta dan bagaimana menggunakannya
secara berkesan
– apa yang boleh dibuat?
– laporan mengenai hak cipta
– Perbezaan antara tempoh hak cipta yang diberikan oleh berbagai-bagai negara telah mengakibatkan
keadaan yang mana penerbitan karya dalam web sesuatu negara (umpamanya
) adalah sah di sisi undang-undang
tetapi mencapainya dalam negara yang lain (umpamanya
) diharamkan.
, Jilid 30, No. 3 (musim luruh 2000,
),
oleh
– Asal Dua Teori Hak Cipta Amerika: Kes Penerimaan Undang-undang Inggeris
2010-01-15 di
2006-06-19 di
– latar belakang hak cipta, termasuk pautan untuk
ekonomi hak cipta serta undang-undang bagi berbagai-bagai negara
2014-09-24 di
– laman berita yang mengumpulkan berita hak cipta (serta
berita IP yang lain)
– sebuah pertubuhan bukan untung yang diasaskan oleh ahli-ahli seni untuk
memperlindungi dan mempromosikan hak cipta mereka
dan
– "Doktrin Common Law Yang Semakin Berkembang Mengenai Penyalahgunaan
Hak Cipta – Teori Gabungan dan Penggunaannya Untuk Perisian"
2015-03-20 di
– pertubuhan bukan untung yang memberikan hak cipta alternatif yang bebas dan kurang terhad
2012-04-18 di
– Duke L. & Tech.
Rev. 0023, 2002
2016-03-05 di
– oleh Simon Moores untuk Unit Dasar
Aediles UK
2013-03-13 di
2005-12-12 di
– carta aliran untuk membantu menentukan status hak cipta
karya di Amerika Syarikat
– perdebatan mengenai undang-undang PCT Kanada (paten, hak cipta, tanda dagangan,
dan hak-hak lain yang berkaitan)
– hak cipta dan kegunaan adil
2008-05-16 di
– makalah untuk pelajar
– maklumat dan nasihat untuk hak cipta
:
Laman ini kali terakhir disunting pada 02:21, 2 November 2025.
Teks disediakan di bawah
; terma tambahan mungkin digunapakai. Lihat
untuk butiran
lanjut.
